ნიკოტინამიდის რიბოზიდი (NR) vs. ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდი (NMN): რა განსხვავებაა?

რა არის NAD+წინამორბედები?

ნიკოტინამიდის რიბოზიდი (NR) და ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდი (NMN არის NAD+წინამორბედები, რაც ნიშნავს, რომ ისინი ზრდის NAD+დონეს ორგანიზმში. პერორალური NAD+ წინამორბედების, კონკრეტულად ნიკოტინამიდის რიბოზიდის (NR) და ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდის (NMN) გამოყენებამ მნიშვნელოვანი ყურადღება მიიპოვა მათი პოტენციალის გამო, რაც შეიძლება იყოს არაოპტიმალური. 

NAD+-ის უპირატესობები ჯანსაღი დაბერებისთვის

ნიკოტინამიდის ადენინის დინუკლეოტიდი (NAD +) არის მთავარი კოფერმენტი უჯრედული მეტაბოლიზმისთვის, მიტოქონდრიული ფუნქციისა და გენომური სტაბილურობისთვის. 

კვლევები მიუთითებს, რომ NAD+დონე მცირდება ასაკთან, ყოველდღიურ მეტაბოლურ სტრესთან და ცხოვრების წესის ქვეპტიმალური ფაქტორებთან ერთად. NAD+მხარს უჭერს კრიტიკულ უჯრედულ პროცესებს, მათ შორის: {

• ენერგეტიკული მეტაბოლიზმი
• მიტოქონდრიული ჟანგვითი ფოსფორილირება
• დნმ-ის შეკეთება
• რედოქს ბალანსი
• სტეროიდული ჰორმონების სინთეზი

ასაკთან დაკავშირებული NAD+-ის შემცირება უკავშირდება მიტოქონდრიულ დისფუნქციას, ოქსიდაციურ სტრესის გაზრდას და უჯრედული აღდგენის შესაძლებლობების შემცირებას, რამაც შეიძლება გავლენ ამიტომ, NAD+-ის გაზრდის სტრატეგიები მზარდი კლინიკური ინტერესის

განსხვავება NR- სა და NMN-ს შორის

ნიკოტინამიდის რიბოზიდი (NR)

მიუხედავად იმისა, რომ NR და NMN სტრუქტურულად მსგავსია, მხოლოდ NR— ს შეუძლია უჯრედული მემბრანების გადაკვეთა დაბალანსებელი ნუკლეოზიდების ტრანსპორტირებლების (ENT) მეშვეობით და ითვლება ვიტამინი B3 

ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდი (NMN)

NMN, თავისი ფოსფატური ჯგუფის გამო, არ შეუძლია პირდაპირ შევიდეს უჯრედებში და ექსტრაუჯრედულად უნდა გადაიქცეს NR— ში, სანამ NAD+ სინთეზი მოხდება. მრავალჯერადი იზოტოპების მარკირება და ფერმენტული კვლევები აჩვენებს, რომ CD73 დეფოსფორილირებს დიეტურ NMN-ს NR— მდე და რომ NR— ის წარმოქმნის შემდეგ იგი ტრანსპორირდება უჯრედებში და გარდაიქმნება NAD+-ად.

განსხვავებები შეწოვაში

Nature Metabolism— ში გამოქვეყნებულ კვლევაში მკვლევარებმა დაადგინეს სატრანსპორტო ცილა, NMN ტრანსპორტორი (Slc12a8), თაგვების წვრილ ნაწლავში.  თუმცა, NMN ტრანსპორტორი Slc12a8 ჯერ არ არის იდენტიფიცირებული სხვა უჯრედებსა და ქსოვილებში ან ადამიანებში. ადამიანებში Slc12a8-ის ფუნქციური მნიშვნელობა ან არსებობა საკამათო რჩება და დიდწილად არ არის მხარდაჭერილი დამოუკიდებელი ანალიზებით. FEBS Letters 2023 (FEBS Letters არის არაკომერციული რეცენზირებული სამეცნიერო ჟურნალი, რომელიც გამოქვეყნებულია ევროპის ბიოქიმიური საზოგადოებების ფედერაციის (FEBS) სახელით, მკვლევარებმა დააკვირდნენ იზოტოპით აღნიშნული NMN-ის მეტაბოლიზმს თაგვების ნაწლავის ქსოვილში როგორც მიკრობიომის აბლაციით (ნაწლავის ბაქტერიების მოცილება). მათ გამოიკვლიეს ასრულებს თუ არა ნაწლავის მიკრობიომი როლს NMN მეტაბოლიზმში 100% -იანი მარკირებული NMN-ით მკურნალობამ გამოიწვია არაეტიკირებული NAD+ მეტაბოლიტების გასაოცარი ზრდა სინამდვილეში, ენდოგენური NR დონის მნიშვნელოვანი ზრდა დაფიქსირდა როგორც ანტიბიოტიკებით დამუშავებული, ასევე მკურნალო თაგვების ნაწლავებში. გარდა ამისა, აღმოჩნდა, რომ ეტიკეტირებული NMN უმეტესად წარმოდგენილია როგორც NR ნაწლავის ქსოვილში, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ NMN-ის დეფოსფორილირება მისი შეღების ძირითადი გზაა. 

 შედეგად, NMN-ის უჯრედგარე გარდაქმნა NR— ში აღიარებულია, როგორც NAD+ბიოსინთეზის უპირატესო ფიზიოლოგიური გზა NMN-დან.    

რომელია უკეთესი NAD+გამაძლიერებელი?

წინასწარი პრეკლინიკური და კლინიკური კვლევები თანმიმდევრულად აჩვენებს, რომ NR უფრო ეფექტურია უჯრედული და სისტემური NAD+ამაღლებაში, ვიდრე NMN. ერთ ინ ვივო კვლევაში, პერორალურმა NR— მა გაზარდა ღვიძლის NAD+ 220% -ით, შედარებით მხოლოდ 170% -ს NMN-ს თანაბარი დოზებით, რაც ასახავს დაახლოებით 23% -ით მეტ ეფექტურობას.⁷  

თუმცა, კლინიკური კვლევა შერეულია. ბოლოდროინდელმა კვლევამ დაადგინა, რომ ყოველდღიური დამატების 8 დღის შემდეგ, პერორალურმა NR— მა მთელი სისხლის NAD+დონე ~2.3-ჯერ აღემატა, ვიდრე NMN თანაბარი დოზ უფრო ხანგრძლივმა კვლევამ დაადგინა, რომ დამატების 14 დღის შემდეგ NR და NMN შედარებით ამაღლეს სისხლში NAD+დონე.¹² ამის პირისპიროდ, ადამიანთა ორი ცალკეული კვლევის შედარებით, NR— მა გამოიწვია მთელი სისხლის NAD+-ის უფრო მეტი ზრდა 2 კვირის დანამატის შემდეგ NMN-თან შედარებით.^13,14

გარდა ამისა, NR უზრუნველყოფს უფრო დიდ დაცვას კულტივირებულ უჯრედებში ცისპლატინით გამოწვეული დნმ-ის დაზიანებისგან, ვიდრე NMN, რაც ხაზს უსვამს მის სარგებელს გენომური სტაბილურობისა და უჯრედ

მოქმედების ორმაგი რეჟიმი: სინთეზის გაზრდა და მოხმარების

NAD+წარმოების გაზრდის უნარის გარდა, NR ასევე აფერხებს CD38-ს, NAD+მომხმარებელ ფერმენტს, რომლის აქტივობა იზრდება დაბერებასა და ანთებასთან ერთად.  CD38-ის ჩახშობით, NR ხელს უწყობს NAD+აუზების შენარჩუნებას და ასაკთან დაკავშირებულ შემცირებას. ამრიგად, NR მხარს უჭერს წარმოების გაზრდას და ხელს უწყობს არსებული NAD+დონეების როგორც ჩემს პაციენტებს ვიზიარებ, ეს ხელს უწყობს ზარალის თავიდან აცილებას, ისევე როგორც გამონათქვამი, „დაზოგებული პენი არის მიღებული პენი“. ამის საპირისპიროდ, ბოლოდროინდელი კვლევების თანახმად, NMN არ აჩვენებს შედარებადი CD38 ინჰიბირებას NR— ის ეს ინჰიბიტორული ეფექტი და მისი ნაკლებობა NMN-ისთვის ასევე მხარს უჭერდა ადამიანის მთელი სისხლის ბოლოდროინდელი ex vivo ანალიზებით.

თავდაპირისპირი შედარება

შეშფოთება NMN-ის სისუფთავთან დაკავშირებით რჩება, შერჩეული NMN დანამატების 64% ვერ აკმაყოფილებს ეტიკეტის პრეტენზიებს მხოლოდ 14% აკმაყოფილებდა ლეიბლის პრეტენზიას, ხოლო 23% იყო მის ცოტა ქვემოთ.¹⁸

• NR პირდაპირ შედის უჯრედებში ENT— ების საშუალებით, ხოლო NMN უნდა გარდაიქმნას NR— ში. 
• ზოგიერთ კვლევაში NR— ს აქვს NAD+-ის უფრო დიდი გაზრდა, მაგრამ კლინიკური შედეგები შერეულია.
• NR მხარს უჭერს CD38 ინჰიბირებას, რაც ხელს შეუწყობს NAD+-ის შენარჩუნებას, ხოლო NMN, როგორც ჩანს, არ აკეთებს

დასკვნა

როგორც კლინიცისტები, ჩვენი პაციენტები ჩვენზეა დამოკიდებული, რომ უზრუნველყოთ ყველაზე ეფექტური, უსაფრთხო და მტკიცებულებებზე დაფუძნებული კლინიკური ინტერვენციების სამეცნიერო შემოწმება მათი ინდივიდ NR-ის ორმაგი რეჟიმის უნარი გააძლიეროს NAD+-ს, შეაფერხოს ასაკთან დაკავშირებული ვარდნის მექანიზმები და დააკმაყოფილოს მკაცრი მარეგულირებელი სტანდარტები, ხაზს უსვ NMN-ის არათანმიმდევრული ხარისხის კონტროლი ბაზარზე ჩვენთვის საზრუნავია კლინიკურ პრაქტიკაში და ჩვენი პაციენტებისთვის.

ცნობები:

1. Fletcher, R.S., Ratajczak, J., Doig, C.L., Oakey, L.A., Callingham, R., Xavier, G.D.S. და სხვ. (2017) ნიკოტინამიდ რიბოზიდის კინაზები აჩვენებენ ზედმეტობას ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდისა და ნიკოტინამიდის რიბოზიდის მეტაბოლიზმის შუამავლობაში ჩონჩხის კუნთების უჯრედებში. მოლეკულური მეტაბოლიზმი, 6, 819—32. https://doi.org/10.1016/j.molmet.2017.05.011
2. Grozio, A., Sociali, G., Sturla, L., Caffa, I., Soncini, D., Salis, A. და სხვ. (6AD) CD73 ცილა, როგორც უჯრედგარე წინამორბედების წყარო მდგრადი NAD+ ბიოსინთეზისთვის FK866-ით დამუშავებულ სიმსივნურ უჯრედებში*. ბიოლოგიური ქიმიის ჟურნალი, 288, 25938—49. https://doi.org/10.1074/jbc.m113.470435
3. კროპოტოვი, ა., კულიკოვა, ვ., ნერინოვსკი, კ., იაკიმოვი, ა., სვეტლოვა, მ., სოლოვევა, ლ. და სხვ. (2021) დაბალანსებელი ნუკლეოზიდების ტრანსპორტირებლები შუამავლობენ ნიკოტინამიდის რიბოზიდისა და ნიკოტინის მჟავის რიბოზიდის იმპორტზე ადამიანის უჯრედებში. მოლეკულური მეცნიერების საერთაშორისო ჟურნალი, 22, 1391
4. გროზიო, ა., მილსი, კ. ფ., იოშინო, ჯ., ბრუზონი, ს., სოციალი, გ., ტოკიზანე, კ. და სხვ. (2019) Slc12a8 არის ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდის ტრანსპორტორი. ბუნების მეტაბოლიზმი, 1, 47—57. https://doi.org/10.1038/s42255-018-0009-4
5. კიმი, ლ., ჩალმერსი, T.J., მადავალა, რ., სმიტი, გ. C., Li, C., Das, A. და სხვ. (2023) მასპინძლ-მიკრობიომის ურთიერთქმედება ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდის (NMN) დემიდაციაში. FEBS წერილები,. https://doi.org/10.1002/1873-3468.14698
6. Mateuszuk, Ł., Campagna, R., Kutryb-Zając, B., Kuś, K., Słominska, E.M., Smolenski, R.T. და სხვ. (8AD) ენდოთელური დისფუნქციის შეცვლა ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდით უჯრედგარე გარდაქმნის გზით ნიკოტინამიდის რიბოზიდში. ბიოქიმიური ფარმაკოლოგია, 178, 114019. https://doi.org/10.1016/j.bcp.2020.114019
7. Ratajczak, J., Joffraud, M., Trammell, S.A.J., Ras, R., Canela, N., Boutant, M. და სხვ. (2016) NRK1 აკონტროლებს ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდისა და ნიკოტინამიდის რიბოზიდის მეტაბოლიზმს ძუძუმწოვრების უჯრედებში. ბუნების კომუნიკაციები, 7, 13103. https://doi.org/10.1038/ncomms13103
8. ნიკიფოროვი, ა., დოლე, ს., ნიერი, მ. და ზიგლერი, მ. (2011) NAD ბიოსინთეზის გზები და ქვეუჯრედული განყოფილება ადამიანის უჯრედებში. ბიოლოგიური ქიმიის ჟურნალი, 286, 21767—78. https://doi.org/10.1074/jbc.m110.213298
9. კულიკოვა, ვ., შაბალინი, კ., ნერინოვსკი, კ., იაკიმოვი, ა., სვეტლოვა, მ., სოლოვჯევა, ლ. და სხვ. (2019) უჯრედგარე NAD+ შუალედური ნივთიერებების დეგრადაცია ადამიანის HEK293 უჯრედების კულტურებში. მეტაბოლიტები, 9, 293. https://doi.org/10.3390/metabo9120293
10. Sauve, A.A., Wang, Q., Zhang, N., Kang, S., Rathmann, A. და Yang, Y. (2023) სამმაგი იზოტოპის მიკვლევა NMN-ით გამოწვეული NAD+ ბიოსინთეზის გზის გამოვლენისთვის მთელ თაგვებში. მოლეკულური მეცნიერებათა საერთაშორისო ჟურნალი, 24, 11114. https://doi.org/10.3390/ijms241311114
11. ბერვენი, ჰ., სვენსენი, მ., ეიკელანდი, ჰ., ტვედტენი, ნ., შიარდი, ე. ვ., აფ გეიჯერსტამი, ს., სონენი, მ., მაკკანი, ა., არნსტენი, ო., სკეი, გ. ს., რიმერი, ფ. და ცულისი, C. (2026). NAD-ტვინის ფარმაკოკინეტიკური კვლევა სისხლში და ტვინში NAD გაზრდის პერორალური წინამორბედული დამატების გამოყენებით. iScience, 114764. https://doi.org/10.1016/j.isci.2026.114764
12. კრისტენი, ს., რედეუილი, კ., გულეტი, ლ., გინერი, მ.-პ., ბრეტონი, ი., როტა, რ., ფრეზალ, ა., ნაზარი, ა., ვან დენ აბელე, პ., გოდინი, ჯ.-პ., ნუტენი, ს., და კუენუდი, ბ. (2026). სამი განსხვავებული NAD+გამაძლიერებლის დიფერენციალური გავლენა სისხლის მიმოქცევის NAD-სა და მიკრობულ ბუნების მეტაბოლიზმი, 8, 62—73. https://doi.org/10.1038/s42255-025-01421-8
13. Conze, D., Brenner, C. და Kruger, C.L. (2019) NIAGEN-ის (ნიკოტინამიდის რიბოზიდის ქლორიდი) გრძელვადიანი მიღების უსაფრთხოება და მეტაბოლიზმი ჯანმრთელი ჭარბი მოზრდილების რანდომიზებულ, ორმაგ ბრმა, პლაცებო-კონტროლირებად კლინიკურ კვლ სამეცნიერო ანგარიშები, 9, 9772. https://doi.org/10.1038/s41598-019-46120-z
14. Pencina, K.M., Lavu, S., Santos, M. dos, Beleva, Y.M., Cheng, M., Livingston, D. et al. (2022) MIB-626, β-ინამიდ მონონუკლეოტიდის მიკროკრისტალური უნიკალური პოლიმორფის პერორალური ფორმულირება, ზრდის ცირკულირებულ ნიკოტინამიდ ადენინის დინუკლეოტიდს და მის მეტაბოლომს შუა ასაკის და ხანდაზმულ მოზრდილებში. გერონტოლოგიის ჟურნალები: სერია A, 78, 90—6. https://doi.org/10.1093/gerona/glac049
15. Qiu, S., Zhang, Y., Shao, S., Zhang, Y., Yin, J., Xu, X. და სხვ. (2023) ნიკოტინამიდის მონონუკლეოტიდი ნიკოტინამიდის რიბოზიდის წინააღმდეგ ცისპლატინით გამოწვეული დნმ-ის დამცავი ეფექტებში HeLa უჯრედებში. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-3177159/v1
16. Covarrubias, A.J., Perrone, R., Grozio, A. და Verdin, E. (2021) NAD+მეტაბოლიზმი და მისი როლი უჯრედულ პროცესებში დაბერების დროს. ბუნების მიმოხილვა მოლეკულური უჯრედის ბიოლოგია, 22, 119—41. https://doi.org/10.1038/s41580-020-00313-x
17. Roboon, J., Hattori, T., Ishii, H., Takarada ‐ Iemata, M., Nguyen, DT., Heer, C.D. და სხვ. (2021) CD38-ის ინჰიბირება და ნიკოტინამიდის რიბოზიდის დამატება ამჯობესებს ლიპოპოლისაქარიდით გამოწვეულ მიკროგლიალურ და ასტროციტურ ნეიროინფლმაციას NAD+-ის გაზრდით. ნეიროქიმიის ჟურნალი, 158, 311—27. https://doi.org/10.1111/jnc.15367
18. კაო, გ., ჟანგი, X.-N., ნასერტორაბი, ფ., კაცი, ბ. ბ., ლი, ზ., დაი, ზ. და სხვ. (2024) ნიკოტინამიდის რიბოზიდი და CD38: კოვალენტური ინჰიბიცირება და ცოცხალი უჯრედების მარკირება. JACS Au, 4, 4345—60. https://doi.org/10.1021/jacsau.4c00695
19. ტინეველტი, გ. ჰ., ენგელკე, UFH, ვევერსი, RA., ვეენჰუისი, ს., ვილემსენი, MA. ა., კოენი, K.L.M. და სხვ. (2020) ცვლადი შერჩევა არამიზნობრივ მეტაბოლომიკაში და სიკვილის საფრთხე. მეტაბოლიტები, 10, 470. https://doi.org/10.3390/metabo10110470
20. კუპერმან ტ., მ. დ. NAD გამაძლიერებელი დანამატების მიმოხილვა (NAD+/ NADH, ნიკოტინამიდის რიბოზიდი, NMN) და საუკეთესო არჩევანი. კონსუმერლაბი. კომ. https://www.consumerlab.com/reviews/nmn-nadh-nicotinamide-riboside/nmn-nadh-nicotinamide-riboside/